ANYWHERE          TV           REDAKCJA

Getruda Stein – nie tylko przyjaciółka Picassa

Małgorzata Rybak

gertruda-stein

Portrait of Gertrude Stein by Pablo Picasso inside Metropolitan Museum of Art, New York City. Oil on canvas 39 3/8 x 32 in. (100 x 81.3 cm).

W otaczającej mnie rzeczywistości, kiedy każde spotkanie towarzyskie bywa niepewne, być może tekst o tej bohaterce będzie dla niektórych faux paus – mam nadzieję, że tak nie stanie. A może stanie się dla kogoś przyjemnym momentem, chwilą oderwania się, kiedy można było umówić się na kawę, wyprawić urodziny czy pójść do kina. Bohaterka tekstu to założycielka salonu artystycznego, wielbicielka życia towarzyskiego, gwaru rozmów i wyjątkowych kolacji. To poniekąd dzięki niej niektórzy artyści wciąż są obecni i możemy zachwycać się ich twórczością – nawet jeśli tylko przed ekranem komputerów.

Życie codzienne, życie artystyczne

Dzisiaj, podczas przeglądania Instagrama nie sposób nie zauważyć powtarzalnego motywu Blue Nude II autorstwa Henriego Matisse. Przedstawiciel muzeum Tate Modern powiedział, że w 2019 r. to właśnie to dzieło artysty było najpopularniejszym plakatem w sprzedaży online. Nic dziwnego zresztą. Łatwo zaobserwować że również jego szkice i inne grafiki są bardzo często obecne na instagramowych wnętrzach. Trudno powiedzieć, co sprawiło, że właśnie te obrazy zyskały taką popularność w social mediach.  Matisse aktualnie krąży w internetowym świecie a od wielu lat jest uznawany za wyjątkowego artystę. Jednak wiadomo, że początki artystycznej drogi bywają różne. Bywa, że zakup kilku dzieł – a nawet jednego – potrafi odmienić los i nadać karierze zupełnie inny kierunek. W tym przypadku osobą łączącą kariery Matisse, Picassa, Braque czy Hemingway’a jest kobieta, dla której energia płynąca z kontaktu z artystami była niezbędna. Taką osobą była Gertrude Stein, pisarka, poetka i feministka. Skupiała wokół siebie artystów, prowadziła otwarty dom i aktywnie uczestniczyła w życiu kulturalnym. Uwiecznił ją Picasso na portrecie – i wielu innych artystów. Ostatnio, jej postać pojawiła się w filmie Woody Allena “O północy w Paryżu” – w końcu nie sposób określić jej zasług dla ówczesnych malarzy i pisarzy.

Stein urodziła się jako jedna z pięciorga rodzeństwa w rodzinie amerykańsko-żydowskiej. Już jako dziecko miała za sobą przeprowadzki do Wiednia i Paryża. W wieku nastoletnim musiała poradzić sobie ze stratą matki i ojca. Jej najstarszy brat Michael został opiekunem rodzeństwa. Od lat młodzieńczych przejawiała pisarskie ambicje, choć z różnym efektem. Jak sama przyznaje: “Kiedy miała osiem lat próbowała stworzyć dramat szekpirowski, ale dojechała tyko do wskazówek dla reżysera które brzmiały, dworzanie robią dowcipne uwagi. Ponieważ nie udało jej się wymyślić ani jednej dowcipnej uwagi, dała za wygraną”.[1] Gertruda podjęła studia na żeńskim oddziale uniwersytetu Harvard Annex, skończyła z wyróżnieniem psychologię w 1898 roku. Potem studiowała również medycynę, której nie skończyła.

 

Paryskie początki

 
Reklama

Razem z bratem Leo mieszkała we Włoszech i Anglii, były to jednak krótkie okresy zamieszkania. W 1903 wraz z bratem Leo przeniosła się do Paryża. Rodzeństwu zależało na tworzeniu kolekcji dzieł sztuki. W niedługim czasie wieści rozeszły się pocztą pantoflową i tak zakupili obrazy Matisse i zawarli z nim znajomość. Mieszkanie Steinów przy rue de Fleurs 27 stało się istotnym miejscem spotkań artystów. To tam Picasso przychodził ze swoją partnerką Fernande, dla której podobno istniały głównie dwa tematy do rozmów: zapachy i kapelusze. O literacką poradę przychodzili do niej Francis Scott Fitzgerald i Zelda, Ernest Hemingway

Jednocześnie sama Stein nie spędzała czasu wyłącznie na konsultacjach twórczych z innymi. Alice wspominała, że “Pasją życiową Gertrude Stein były zawsze zdania nie słowa ale zdania, zawsze zdania. Wtedy więc nabrała zwyczaju pracowania od godziny jedenastej do świtu co trwało do wybuchu wojny która przetrwała tyle innych zwyczajów. Mawiała że próbuje zawsze skończyć robotę, zanim świt staje się zbyt jasny, albowiem wtedy ptaki robią szalony hałas i kładzenie się do łóżka w tych warunkach jest rzeczą niebyt przyjemną”.[2]

Niewątpliwie biografia Gertrudy ma w sobie wiele interesujących momentów i bohaterów. Nie byłoby to możliwe bez ciekawości życia i drugiego człowieka, czym na pewno wyróżniała się pisarka, która przekornie stwierdzała: Ludzie są przeważnie ciekawsi, kiedy nic nie robią, niż wtedy, kiedy robią coś”.

Reklama

 

 

[1] Gertrude Stein, Autobiografia Alice B.Toklas, Marginesy, Warszawa 2021, s.127s

[2] Gertrude Stein, Autobiografia Alice B.Toklas, Marginesy, Warszawa 2021, s.80

Share this post

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin

PROPONOWANE